Ընդհանուր տեղեկություններ
Մարզում բնակվող ազգային փոքրամասնություններ
Կոտայքի մարզում բնակվող ազգային փոքրամասնություններ
ՀՀ Կոտայքի մարզի եզդի և ասորի բնակչոթյան ու նրանց բնակության վայրերի մասին
Համաձայն 2022թ. մարդահամարի տվյալների, Կոտայքի մարզում բնակվում են եզդիներ՝ 3 754 մարդ, ասորիներ՝ 861 մարդ, ռուսներ՝ 793 մարդ, քուրդ՝ 142 և այլ էթնիկ ծագման՝ 174 մարդ:
Մարզի քաղաքներում բնակվում են. եզդիներ՝ 556 մարդ, ռուսներ՝ 532, ասորիներ՝ 192, քրդեր՝ 65: Մարզի գյուղական բնակավայրերում բնակվում են. եզդիներ՝ 3 198 մարդ, ասորիներ՝ 669, ռուսներ՝ 261, քրդեր՝ 77:
Մարզում բնակվող ազգային փոքրամասնություններից միայն եզդիներն են, որ իրենց ընդհանուր թվաքանակով անցնում են 1000-ը: Կոտայքի մարզում են ապրում ՀՀ եզդիների մոտ 10%-ը: Ըստ ԲՊՌ (բնակչության պետական ռեգիստր) տվյալների, մարզի Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրում նրանք կազմում են բնակչության մոտ 11%-ը, Նաիրի համայնքի Զովունի բնակավայրում՝ 13,6%-ը: Ակունք համայնքի Սևաբերդ բնակավայրի 271 բնակչության 23%-ը եզդիներ են: Մնացյալն ապրում են հայերի հետ խառը՝ համեմատաբար փոքր թվաքանակով:
Զգալի թվով (հարյուր և ավելի) եզդիներ են ապրում նաև մարզի այլ բնակավայրերում՝ Զորավան, Կամարիս, Ձորաղբյուր, Մայակովսկի, Քանաքեռավան, Ջրվեժ, Աբովյան և Չարենցավան:
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքում բնակվում են ինչպես եզդիներ, այնպես էլ՝ ասորիներ:
ՀՀ Կոտայքի մարզպետի 2024 թվականի հուլիսի 29-ի № 307-Ա որոշմամբ ազգային փոքրամասնությունների հարցերի կարգավորմամբ զբաղվող պատասխանատու է նշանակվել Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզպետի աշխատակազմի կրթության, մշակույթի և սպորտի վարչության պետ Կարեն Հունանյանը:
Բնակչության թիվը (ըստ մարզպետի աշխատակազմի
և ԲՊՌ տվյալների
Կոտայքի մարզում կոմպակտ կամ հոծ խմբերով ազգային փոքրամասնություններով բնակեցված բնակավայրերի վերաբերյալ ՀՀ Կոտայքի մարզպետի աշխատակազմի տրամադրած տեղեկությունները մշակված տեսքով ներակայցվում են ստորև:
ՀՀ Կոտայքի մարզը ներառում է 11 համայնք:
Մարզի Նոր Հաճըն խոշորացված համայնքի (ներառում է 9 բնակավայր) Նոր Գեղի բնակավայրում ապրում է 7 917 բնակիչ, որից՝ 876-ը (11%) եզդի, ասորի՝ 13, ռուս՝ 14: Բնակչության հիմնական զբաղմունքն է անասնապահությունը և գյուղատնտեսությունը:
Մարզի Նաիրի (Եղվարդ) խոշորացված համայնքի (ներառում է 8 բնակավայր) Զովունի բնակավայրը նախկինում գտնվել է ներկայիս Ապարանի ջրամբարի տարածքում: 1965թ. ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի որոշմամբ վերաբնակեցվել է Երևանի նախկին Շահումյանի շրջանի Ամո (եզդիաբնակ) գյուղի տարածքում: Զովունիում ներկայում ապրում է 13 000 բնակիչ, որից եզդի են 277-ը (2,1%):
ԲՊՌ տվյալի համաձայն՝ ապրում է 8 899 բնակիչ, որից եզդի են 1193-ը (13,4%): Բնակչության հիմնական զբաղմունքն է անասնապահությունը և գյուղատնտեսությունը:
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքում ապրում է 3 822 բնակիչ, որից հայ՝ 2 881-ը, ասորի՝ 624-ը (16,3%), եզդի՝ 146: Բնակչության հիմնական զբաղմունքն է հողագործությունը և անասնաբուծությունը:
ԲՊՌ տվյալի համաձայն՝ Արզնի համայնքում ապրում է 3 822 բնակիչ, որից ասորի՝ 624 (16,3%):
Մասնակցությունը տեղական ինքնակառավարման մարմիններում (ըստ մարզպետարանի տվյալների)
Կոտայքի մարզպետի աշխատակազմում ազգությամբ եզդի և ասորի աշխատողներ չկան։
Նոր Հաճըն համայնքի ավագանին ունի ազգությամբ եզդի 1 անդամ: «Նոր Հաճընի համայնքապետարանի արվեստի դպրոց» ՀՈԱԿ-ում աշխատում են ազգությամբ 1 եզդի և 1 ասորի աշխատողներ:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի աշխատակազմում աշխատում են ազգությամբ եզդի թվով 3 աշխատակից, որոնցից Ավդալյան Սաիդը Ազգային փոքրամասնությունների հարցերով խորհրդի անդամ է:
Ջրվեժ համայնքի ավագանում՝ 1 եզդի անդամ: Ակունքի համայնքապետարանում՝ ազգությամբ 2 եզդի աշխատակից:
Արզնի համայնքի ղեկավարն ազգությամբ ասորի է՝ Ֆելիքս Միրզոև: Համանյքապետարանի 14 աշխատակիցներից 6-ը ասորի են: Ավագանու 9 անդամներից 4-ը հայ են, 5-ը՝ ասորի:
Մարզի Աբովյան քաղաքի բնակիչ է ՀՀ ԱԺ պատգամավոր, ազգությամբ քուրդ, Կնյազ Հասանովը:
Աբովյան համայնքի մանկապարտեզներում աշխատում են ազգությամբ ասորի 2 աշխատակիցներ։ Աբովյանի «Քաղաքային տնտեսություն» ՀՈԱԿ-ում աշխատում են ազգությամբ եզդի 5 և ազգությամբ ասորի 2 աշխատակիցներ։
Սոցիալ տնտեսական վիճակը ամենամեծ թվով եզդի և ասորի բնակչություն ունեցող բնակավայրերում (ըստ մարզպետարանի տվյալների)
Խմելու և ոռոգման ջրով ապահովվածությունը
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնք՝ բավարար:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայր՝ առկա է խմելու ջրի ցանց, ոռոգման ջրագիծ չկա:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայր՝ առկա է:
Գազաֆիկացում
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնք՝ 85%-ով:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայր՝ առկա է:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայր՝ առկա է:
Ճանապարհների վիճակը
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնք՝ լավ:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայր՝ լավ:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայր՝ բավարար:
Առողջապահական ծառայությունների վիճակը
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքում բավարար է. «Արզնիի ԱԱՊԿ (Առողջության առաջնային պահպանության կենտրոն)» ՊՈԱԿ-ում կցագրված ազգային փոքրամասնությունների թվաքանակը՝ 466:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայրում առկա է բուժամբուլատորիա: ԱԱՊԿ-ում գրանցված է 325 բնակիչ:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրում առկա է ԱԱՊԿ, որում կցագրված են ազգային փոքրամասնություններին պատկանող մոտ 490 անձ՝ ասորի և եզդի:
Հողի (արոտավայրերի) օգտագործման վիճակը
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքում՝ բավարար:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայրում՝ հիմնականում օգտվում են սարատեղիների արոտավայրերից:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրում՝ բավարար
Մշակութային զարգացման հնարավորությունները
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքում իրականացվում են միջոցառումներ՝ նվիրված ազգային տոներին: Արզնի համայնքում առկա է 1 մշակույթի տուն, որտեղ գործում են 2 ասորական և 1 հայկական պարի խմբեր:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայրում Եզդիների միության նախագահի ղեկավարությամբ կազմակերպվում են միջոցառումներ, նշվում են տոներ: Գործում է եզդիերենի խմբակ: Բնակավայրում առկա է 1 մշակութային կենտրոն, որը գործում է:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրում նշվում են Նոր տարին, Զիարաթի, Խդր Նաբիի, Սուրբ Եզիդի օրերը: Բնակավայրում առկա է 1 մշակույթի տուն և արվեստի դպրոց, որոնք գործում են:
Երկլեզու ցուցանակների մասին
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքում առկա են ցուցանակներ հայերեն, ռուսերեն և ասորերեն:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայրում առկա է միայն հայերեն ցուցանակ:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրում առկա են հայերեն և անգլերեն ցուցանակներ:
Տրանսպորտի մատչելիության մասին
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքում՝ բավարար:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայրում՝ բավարար. Երևան-Եղվարդ տրանսպորտային ցանց:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրում՝ առկա է:
Մանկապարտեզի և դպրոցի առկայության ու դրանց վիճակի մասին.
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքում առկա է 1 մանկապարտեղ, 1 դպրոց, վիճակը՝ լավ:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայրի մանկապարտեզը վերանորոգված է, իսկ դպրոցը՝ ոչ:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրում գործում է 2 դպրոց, 3 մանկապարտեզ, գտնվում են լավ վիճակում:
Մանկապարտեզ և դպրոց հաճախումների մասին
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքի մանկապարտեզ հաճախում է 86 երեխա, որից 8-ը՝ ասորի, 2-ը՝ եզդի, 9-ը՝ ռուս:
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համանքում Ասորերենի ուսուցում իրականացվում է Արզնիի Սերգեյ Սարխոշևի անվան միջնակարգ դպրոցում՝ 1-12-րդ դասարաններում։
Ասորիները մայրենի լեզու ուսումնասիրում են ռուսերոնով ուսուցմամբ և ասորերենի ուսումնասիրմամբ դասարաններում: Դպրոց հաճախում են՝ ասորի՝ 77, եզդի՝ 10, ռուս՝ 21: Ասորորենի ուսուցիչը չունի մասնագիտական կրթություն, սակայն ունի Հայաստանում Արևելքի Ասորոկան Եկեղեցու կողմից տրված տեղեկանք՝ համաձայն որի մասնակցել է «Ասորերեն լեզու և գրականություն» առարկաների դասընթացներին և լավ տիրապետում է ասորերեն լեզվին: Դպրոցը կարիք ունի 5-12 դասարանների դասագրքերի:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայրի միջնակարգ դպրոցում սովորում է 47 եզդի աշակերտ /դպրոցում գործում են եզդիերեն 3 խմբակներ՝ տարրական, միջին և ավագ դասարնների աշակերտների համար/, մանկապարտեզ հաճախում է ազգությամբ 2 եզդի սան:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրի Նոր Գեղիի N1 միջնակարգ դպրոցում սովորում է 69 եզդի աշակերտ: Դպրոցում դասավանդվում է 4 դասաժամ, գործում են եզդիերենի 2 խմբակներ՝ տարրական և միջին դասարնների աշակերտների համար: Ուսուցիչն ունի մանկավարժական կրթություն և անցել է կամավոր ատեստավորում։ Նոր Գեղիի N2 միջն. դպրոցում սովորում է 2 եզդի 2 ասորի աշակերտներ:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրի «Նոր Գեղիի թիվ 1 մանկապարտեզ» ՀՈԱԿ-ի մանկապարտեզն ունի 8 եզդի սան, «Նոր Գեղիի Կառլեն Հրանտի Առաքելյանի անվան մանկապարտեզ» ՀՈԱԿ-ն ունի 8 եզդի և 1 ասորի սան:
Եզդիները նախընտրում են սովորել հայկական, իսկ ասորիները մայրենի լեզու ուսումնասիրում են ռուսական դասարաններում: Ասորերենի ուսուցում իրականացվում է Արզնիի, իսկ եզդիերենինը` Նոր Գեղիի N 1, Քանաքեռավանի, Ջրվեժի և Զովունիի Ռ.Բաղդասարյանի անվան միջնակարգ դպրոցներում, դպրոցական բաղադրիչից հատկացված կամ արտադասարանական խմբակի համար նախատեսված ժամերին:
Իրականացված ծրագրեր
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքում կատարվել են հետևյալ աշխատանքները. ոռոգման ցանցի կառուցում, լուսավորության անցկացում, ասֆալտապատում և մշակույթի տան վերակառուցում ծրագրերը: Մեկնարկել են նաև հասարակական նշանակության շենքի վերանորոգման և բարեկարգման, ինչպես նաև համայնքապետարանի կոմունալ ծառայության տեխնիկայի և մեքենաների համար նախատեսված նոր ավտոկայանատեղիի կառուցման աշխատանքները:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայրում կատարվել են հետևյալ աշխատանքները. գազաֆիկացում, արտաքին լուսավորության ցանց, խմելու ջրի ցանց: Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրում կառուցվել է ֆուտբոլի դաշտ:
Նախատեսված ծրագրեր
Խոշորացման չենթարկված Արզնի համայնքում նախատեսված ծրագրերն են՝ Արզնիի համայնքի Ալյոնուշկա մանկապարտեզ ՆՈՒՀ ՀՈԱԿ-ի բակում խաղահրապարակի նախագծման և տարածքի մասնակի բարեկարգման, ներհամայնքային ճանապարհների լուսավորության համակարգի անցկացման, ոռոգման ներտնտեսային ցանցի հիմնանորոգման, հին ոռոգման ջրագծի վերանորոգման, փողոցային կոյուղագծերի նախագծման, փողոցների ասֆալտապատման, հուշարձանի տարածքի վերանորոգման, հասարակական նշանակության շենքի՝ նոր մարզադահլիճի կառուցման և բարեկարգման, համայնքապետարանի կոմունալ ծառայության տեխնիկայի և մեքենաների համար նախատեսված նոր ավտոկայանատեղիի կառուցման աշխատանքներ:
Նաիրի (Եղվարդ) համայնքի Զովունի բնակավայրում նախատեսվում են արտաքին լուսավորության ցանցի բարելավման, խմելու ջրի ցանցի բարելավման, փողոցների ասֆալտապատման, ոռոգման ցանցի կառուցման, եզդիական թաղամասում ոռոգման ջրագծի անցկացման, երաժշտական դպրոցին կից մասնաշենքի կառուցման, շենքերի տանիքների և շքամուտքերի վերանորոգման, մանկապարտեզի մասնաշենքի կառուցման, մարզադպրոցին կից լողավազանի կառուցման ծրագեր:
Նոր Հաճըն համայնքի Նոր Գեղի բնակավայրում նախատեսվում են իրականացնել բնակավայրի փողոցների ասֆալտապատման, լուսավորության անցկացման, կոյուղագծերի անցկացման, հին ոռոգման ջրագծի վերանորոգման, բնակելի շենքերի տանիքների վերանորոգման աշխատանքներ:
---------------------------------
Ոլորտը կարգավորող իրավական փաստաթղթերին կարելի է ծանոթանալ ՀՀ Կառավարության պաշտոնական կայքի հետևյալ էջում՝
http://www.gov.am/am/staff-structure/info/74/


